Seminarium badawcze OKFiSF UW 23/05/2019

Ośrodek Kultury Francuskiej i Studiów Frankofońskich Uniwersytetu Warszawskiego zaprasza na seminarium badawcze, które odbędzie się w czwartek 23 maja 2019 o godzinie 17.30 w czytelni Ośrodka (sala 3.012), ul. Dobra 55.

Richard Butterwick-Pawlikowski (Collège de l’Europe)

wygłosi referat:

„Przemiany i rewolucje w Polsce pod rządami Stanisława Augusta”

Dominującą pamięcią o Rzeczpospolitej Obojga Narodów jest wizja państwa podzielonego przez jej potężniejszych sąsiadów. Moralne oburzenie na drapieżne i obłudne zachowanie monarchów Rosji, Prus i Austrii nie zmienia zasadniczo przekonania, że rozbiory Rzeczypospolitej były logicznym wynikiem zamiłowania szlachty polskiej do anarchii i ucisku. Jednakże można dokonać bardziej pozytywnej oceny.

Republika pod rządami ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764-1795) nie była państwem upadłym. W wyjątkowo niekorzystnych warunkach ten „statek Rzeczpospolita”, który został najpierw zaklinowany a następnie zwyciężony, zdążył porwać wiatr w żagle. Po tym jak udało się uniknąć marazmu rosyjskiej hegemonii w 1788 roku Rzeczpospolita płynęła po strategicznych wodach, zagrażając geopolitycznym interesom swoich sąsiadów. Rzuciła wyzwanie także ideologicznie sąsiadującym monarchom. Wbrew legendzie o „pańskiej Polsce”  chciwie rozpowszechnianej przez bolszewików, szlachecki naród polski, pomimo wszelkich uprzedzeń, stanowił wspólnotę polityczną, która z opóźnieniem podążała drogą obejmując całą populację terytoriów Rzeczpospolitej. Ta transformacja opierała się na trwającym odrodzeniu gospodarczym i demograficznym, które rozpoczęło się w latach trzydziestych XVIII w. Podczas Sejmu Czteroletniego (1788-1792), osiągając modus vivendi z duchowieństwem katolickim, szlachta katolicka ponownie nauczyła się układać z różnorodnością religijną. Najwyższą wartością ich wspólnoty politycznej była wolność. Wystarczająca liczba szlachty zrozumiała, że ich indywidualne i zbiorowe wolności zależą od stabilnego zarządzania i niezależności zewnętrznej. Wykraczając poza dotychczasową endemiczną walkę inter maiestatem ac libertatem, zaczęli ufać swemu niestrudzonemu królowi reformatorowi, by cieszyć się „uporządkowaną wolnością”. Odnowili zestaw w dużej mierze republikańskich wartości obywatelskich z elementami ograniczonej i parlamentarnej monarchii. Walki w sferze publicznej pomiędzy reformatorami a tradycjonalistami wywołały rozkwit kulturowy ale także naiwny optymizm co do przyszłych perspektyw Polski w tym, co pozostało bezwzględnym systemem międzynarodowym.

Wszystko to udało się osiągnąć dzięki odnalezieniu odpowiedniego miejsca pomiędzy Skyllą monarchii absolutnej a Charybdą rewolucyjnego terroru. Korzystny kontrast przedstawiony przez Edmunda Burke'a pomiędzy rewolucją polską a rewolucją francuską był zasadniczo uzasadniony, niezależnie od intencji brytyjskiego męża stanu. W 1792 r. Rzeczpospolita Obojga Narodów była dynamicznie rozwijającym się przedsiębiorstwem, dobrze przygotowanym do żeglugi po wodach dziewiętnastowiecznego świata. Niestety statek ten został zmieciony ogniem krzyżowym i zatonął.

 

Seminarium ma charakter otwarty.

Spotkanie w języku francuskim.

FaLang translation system by Faboba